Merkbescherming voor je logo

In 2021 staan er in totaal meer dan 2 miljoen ondernemingen ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en die willen allemaal hun product of dienst zo goed mogelijk aan de man brengen. In de periode 2020-2021 werden vooral veel nieuwe webshops (met name kleding en huis- en tuinartikelen) opgericht en sinds mei 2021 neemt ook het aantal horecabedrijven weer toe. Dit blijkt uit de trendrapportage van de Kamer van Koophandel van mei 2021. Uit recent onderzoek blijkt dat bedrijven economisch beter presteren wanneer ze hun intellectuele eigendomsrechten, waaronder hun merken, goed geregeld hebben. Vind je het regelen van je merk- of modelrecht dus maar ‘juridisch gedoe’, overweeg het dan toch vanwege de economische voordelen. Want merkbescherming is zeker de moeite waard.

Over de bescherming van een onderscheidende bedrijfsnaam als merk hebben we al eens geschreven. Maar ook logo’s vervullen vaak een merkfunctie. Logo’s zijn namelijk heel geschikt om onderscheid te maken tussen concurrerende bedrijven. In deze bijdrage daarom tien tips om jouw logo juridisch goed vorm te geven.

1. Toekomstgericht

Bekendheid creëren voor je bedrijf is belangrijk. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat je een onderscheidend logo op je website en sociale media wil gebruiken. Probeer een logo te (laten) ontwerpen dat voor langere periode gebruikt kan worden. Hoe de toekomst er technologisch uitziet, weet niemand exact, maar het is bijvoorbeeld al mogelijk om bewegende beelden in te schrijven als merk. Wie weet wil jij ook wel een bewegend logo.

Mocht je ook van plan zijn om een app te gaan lanceren, houd er dan rekening mee dat niet elk bedrijfslogo in een app formaat te converteren is. Als je kiest om een logo te ontwerpen dat ook geschikt is als applogo dan hoef je niet opnieuw (marketing)kosten te maken als je een app toevoegt.

2. Zorg dat je de rechten hebt

Misschien ontwerp je zelf een origineel logo voor je bedrijf, waarbij je, je (uiteraard) niet baseert op bestaande ontwerpen. Misschien gebruik je een website om een logo te ontwerpen of besteed je het uit aan een bureau. Lees in beide gevallen de algemene voorwaarden door en bekijk wat er is bepaald ten aanzien van de auteursrechten. Als je het logo door iemand anders laat ontwerpen dan zul je vaak overeenkomen dat de maker de auteursrechthebbende is, overeenkomstig artikel 1 van de Auteurswet. Het auteursrecht ligt pas bij jou als de auteursrechten schriftelijk aan jou zijn overgedragen. Dit is in overeenstemming met artikel 2 van de Auteurswet. Als jij niet de auteursrechten hebt op het logo heb jij hooguit het recht het logo te gebruiken en kun je het logo niet als merk aanvragen.

3. Kies een onderscheidend teken

Om een logo als merk te kunnen beschermen moet het logo onderscheidend vermogen hebben volgens artikel 2.1 van het Benelux Verdrag voor Intellectuele Eigendomsrechten. Een logo met onderscheidend vermogen is bijvoorbeeld het Twitter logo. Al te simpele of abstracte grafische afbeeldingen zijn ongeschikt als merk. Als elementen slechts decoratief of functioneel zijn dan zullen de merkenbureaus de aanvraag weigeren. Logo’s met aanvankelijk weinig onderscheidend vermogen zijn bijvoorbeeld de logo’s van YouTube of Zalando.

Merkbescherming: logo's twitter - snapcat, youtube en zalando

Twitter en Snapchat logo’s met sterk onderscheidend vermogen, YouTube en Zalando met weinig.

4. Voorkom dat het logo de dienst van de onderneming ‘beschrijft’

De sterkste merken zijn originele logo’s die niet gerelateerd zijn aan de diensten van de onderneming. De merkenbureaus zullen de aanvraag van een volledig beschrijvend merk weigeren. Het is namelijk ongerechtvaardigd ten opzichte van andere marktdeelnemers wanneer één bedrijf een monopolie krijgt op beschrijvende elementen. Een merk met onderscheidende en beschrijvende elementen kan in de loop der tijd wel onderscheidend vermogen krijgen wanneer het logo massaal intensief gebruik wordt. Denk maar aan het logo van WhatsApp. Een logo dat onderscheidend vermogen heeft gekregen, kan worden aangevraagd als merk.

Vanuit de marketing komt overigens vaak het geluid dat beschrijvende elementen juist goed zijn omdat het de vindbaarheid op internet vergroot, maar zoals gezegd levert het mogelijk wel juridische moeilijkheden op bij de aanvraag voor merkregistratie.

Merkbescherming: logo's van Apple Music, WhatsApp en Microsoft OneDrive

De logo’s van Apple Music, WhatsApp, en Microsoft OneDrive beschrijven de diensten.

5. Gebruik kleur

Een logo in zwart wit kan bescherming geven tegen gebruik van een overeenstemmend logo door een concurrent, maar dan in een andere kleur. Kleuren kunnen echter aanzienlijk bijdragen aan de kracht van het merk. Je onderscheidt je van de concurrent als je voor originele kleuren kiest. Het logo van Instagram is bijvoorbeeld een zuiver beeldmerk met sprekende kleuren.

Instragram Logo

Het logo van Instagram in aansprekende kleuren

6. Merknaam in je logo

Denk goed na of je je merk- of handelsnaam wil opnemen in je logo. Vaak zijn logo’s klein en is de ruimte beperkt. Een korte merknaam als H&M of PicNic is prima op te nemen in een logo, maar zorg dat het totale logo wel voldoet aan de eis van onderscheidend vermogen. Kijk je naar logo’s van apps dan valt op dat regelmatig gekozen wordt om de eerste letter van de merknaam op te nemen in het logo. Netflix en Funda hebben dit bijvoorbeeld gedaan, maar de geregistreerde merknaam (Netflix, Funda) biedt geen bescherming voor het gebruik van alleen de eerste letter. Je kan niet verbieden dat een concurrent diezelfde letter gebruikt.

Merkbescherming logo's Funda en PicNic

De eerste letter of de volledige naam opnemen in je logo, zoals Funda of PicNic.

7. Pas op voor oudere rechthebbenden

Als je met inachtneming van de bovenstaande tips een logo hebt ontworpen, controleer dan of het niet al merkenrechtelijk beschermd is. Het is zonde om een logo in de markt te zetten waar anderen al recht op hebben. In het Benelux merkenregister van BOIP kun je jouw logo uploaden en vervolgens krijg je beeldmerken te zien die mogelijk op jouw logo lijken. Zit er een logo tussen dat wel heel erg lijkt op dat van jou dan is het wellicht verstandig je logo aan te passen. Rechthebbenden met oudere merkenrechten voor dezelfde, soortgelijke, maar soms zelfs niet soortgelijke waren of diensten kunnen dan jouw merkregistratie verhinderen. Dat is zonde van de kosten die jij al hebt gemaakt om het logo in de markt te zetten. Wil je meer lezen over merken die op elkaar lijken en verwarring veroorzaken, lees dan vooral ons eerdere artikel over twee bekende biermerken nog eens door.

8. Geen vlaggen, emblemen en meer

Niet alles kun je in een logo gebruiken. Vlaggen van landen of het logo van het Rode Kruis zijn bijvoorbeeld uitgezonderd. Swiss Sense mocht om deze reden zich niet meer laten inspireren door de Zwitserse vlag. Het is ook niet de bedoeling dat je een logo gebruikt dat in strijd is met de goede zeden en de openbare orde. Denk dan aan provocerende of seksueel aanstootgevende merken. Waar de grens precies ligt, is moeilijk te bepalen en is aan de merkenbureaus.  

Geen logo op basis van vlaggen

Geen logo’s op basis van vlaggen of emblemen

9. Blijf bij je ontwerp

Het is belangrijk dat je je logo blijft gebruiken op de manier waarop je het hebt laten registreren. Als je het logo wijzigt dan kan dit enerzijds tot gevolg hebben dat het oude logo zijn bescherming verliest, maar ook dat je nieuwe logo niet beschermd is. Wil je toch je logo wijzigen, dan zul je het ook opnieuw moeten inschrijven. Meer hierover in de laatste tip.

10. Wil je merkbescherming? Registreer je logo!

Wanneer je op basis van het bovenstaande een goed logo hebt ontworpen registreer je dit logo bij het Benelux- of Europees merkenbureau. Het uitgangspunt is dat alleen registratie van het logo zorgt voor merkbescherming. De aanvraag te kwader trouw vormt een van de uitzonderingen. Meer daarover lees je hier. Steeds meer particulieren schrijven hun merk zelf in, maar je kunt ook gebruik maken van een merkgemachtigde. Je hoeft het vanwege de kosten niet te laten. Een merkregistratie in de Benelux is er al vanaf €244 en dan heb je tien jaar merkbescherming.

Met deze tien tips kun je een juridisch sterk logo ontwerpen en daarmee bekendheid creëren voor jouw onderneming. Wil je meer weten? Dan mag je altijd contact met ons opnemen.

Let op: afhankelijk van wanneer je dit artikel leest kan deze informatie verouderd zijn. De artikelen op deze website bevatten algemene juridische informatie, maar uitdrukkelijk geen één-op-één advies. Hulp nodig bij jouw specifieke situatie? Neem dan contact met ons op.


Anne-Fleur Filemon

Anne-Fleur Filemon helpt ondernemers binnen het intellectueel eigendomsrecht en is tevens coördinator van het Intellectueel Eigendom LAB van het lectoraat Recht en Rechtvaardigheid bij de opleiding HBO-Rechten van Hogeschool Leiden. Haar expertise ligt bij merken, handelsnamen en reclame. Zij volgt een IE-procesrecht specialisatie opleiding, waardoor zij ondernemers nog beter kan adviseren.
Scroll naar top